Marcel Duchamp’ın Tarihi Değiştiren “Çeşme”si

, 1917’de fabrikada üretilmiş Çeşme’sini Bağımsız Sanatçılar Topluluğu’nun sergisine gönderdiğinde, eserinin sanat tarihinde çok ciddi bir öneme sahip olabileceği hakkında hiç bir fikri bulunmuyordu. Sergiye adeta bomba gibi düşen porselen pisuvarın sanat tarihindeki yeri hala tartışılıyor.

in önce gelen isimlerinden Marcel Duchamp, daha sonra bu hareketini izleyicileri provoke eden, heyecanlandıran ve düşünmeye sevk eden bir ürün göstermek adına yaptığını açıklayacaktı. Amacına tarih kitaplarına girerek ulaştığını çok rahatlıkla söyleyebiliriz diye düşünüyorum.

Marcel Duchamp cesme 1 - Marcel Duchamp'ın Tarihi Değiştiren "Çeşme"si

Bağımsız Sanatçılar Topluluğu, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki ilk deneysel sanat merkezlerinden birisi. Marcel Duchamp, çeşmesini buraya gönderdiği andan itibaren “readymade” (dilimize “Hazıryapılmış” şeklinde çevirilebilir) adını verdiği bir akım oluştu. Readymade temelde hazır üretilmiş fabrikasyon ürüne, farklı bir işleyiş ve isim vererek sunmak şeklinde açıklanabiliyor.

1917 Tarihindeki Sergi

Bağımsız Sanatçılar Topluluğu’nun 1917’deki ünlü sergisine katılan tek absürd sanat eseri Marcel Duchamp’ın Çeşme‘si değildi, fakat yönetmenler için sanat geleneklerine o kadar saldırgan bir sanat eseri olarak görülüyordu ki, sergilemeyi kabul etmediler. Aslında Bağımsız Sanatçılar Topluluğu o tarihlerde, dönemin en demokratik topluluklarından biri olarak görülüyordu.

Duchamp’ın İstifası

Topluluğun yönetim kademesindeki en önemli isimlerinden birisi ise Marcel Duchamp’tı ve o dönemde 5 dolar ödeyen tüm sanatçılar, eserlerini burada sergileyebiliyorlardı. Ancak Duchamp, eserinin kabul görmemesinin ardından kuruldan istifa etti.

İstifanın ardından, kurul “Çeşme üretim prensibine uygun kullanıldığında oldukça kullanışlı bir obje olabilir, fakat pisuvarın yeri sanat sergisi değildir ve sanatın herhangi bir açıklamasına dahil edilemez.” açıklamasını yaptı.

“Sanat Nedir?” Sorusu

Marcel Duchamp’ın Çeşme’si aslında sanat gelenekleri ile, tıpkı kübizm ve füturizm gibi olağandışı yöntemlerle çarpışma amacıyla kullanılmıştı. Ancak Çeşme’nin geri çevirilmesinin ardından, sanat camiasında sanatın aslında ne olduğu veya ne olmadığı tartışmaları alevlendi.

Fakat tartışmalardan çıkan sonuçlar ne olursa olsun, Duchamp her zaman gerçek hayattan bir objeyi üretim amacı dışında kullanarak, sanat eserleri yaratılabileceğini gösterdi.

Çeşme’yi tarihin en çok konuşulan ve tartışılan sanat eserlerinden biri olmasının sebebi de sıradan bir objenin, objelikten çıkartılarak, konsepte dönüştürebilmesinde saklı.

2004 yılında Çeşme, İngiliz sanat üstatları tarafından 500 eser arasından 20. yüzyılın en ilham verici eseri olarak seçildi.

CEVAP YAZ

Yorumunuzu yazın
İsminizi buraya girin